| 8 Fałszywych Przeprosin: Etyka, Krytyczne Myślenie i Język
Dr Kenneth S. Pope, & Dr Melba J.T. Vasquez
Z Amerykańskiej Komisji Psychologii Profesjonalnej
(American Board of Professional Psychology ABPP)
Niniejszy fragment jest zaadaptowany z podrozdziału o języku, w rozdziale Etyka i Krytyczne Myślenie, w książce Etyka w Psychoterapii i Poradnictwie: Przewodnik Praktyczny (Ethics in Psychotherapy & Counseling: A Practical Guide), wydanie trzecie, 2007, pod autorstwem Dr Ken Pope, ABPP i Dr Melba Vasquez, ABPP, wydanej przez Jossey-Bass/John Wiley & Sons.
Język kształtuje nasz sposób doświadczania świata. Mówi się, że te rzeczy mają znaczenie. Kierowniczka wacha się czy zwolnić terapeutów, którzy pomagali założyć klinikę i pozostali lojalni przez ciężkie lata. Czy może ona wypchnąć współpracowników za drzwi i odciąć ich ródło dochodu tylko po to aby zwiększyć zyski poprzez zatrudnienie mniej wykwalifikowanych terapeutów na umowę-zlecenie i za niższe wynagrodzenie? Jest łatwiej, jeśli znajdzie ona słowa-przykrywki na to, co ona robi i na ludzi, których to dotyczy. Kierowniczka może użyć takiego języka, który zablokuje nasz wgląd w rzeczywistą sytuacje.
Ona nigdy nie wspomina zwolnień czy indywidualnych współpracowników. Gazetki biurowe opisują to, jako bezmiar niefortunnych, ale nieuniknionych czynników, pociągających konieczność znaczącej, ale tymczasowej redukcji w siłach, która ma na celu zmaksymalizowanie konkurencyjnego przygotowania i gotowości do odpowiedzi na zmienny i stawiający wezwania rynek. Ogłoszenia prasowe obwołują to innowacyjną i nowoczesną interwencją i strategią rozwoju, zapewniającą maksymalne ukierunkowanie, bezpieczeństwo i asystę podczas kolejnych kroków procesu transformacji, związanego z fazą implementacji tymczasowych redukcji i z organizowaniem pod kierownictwem zarządu usług zastępczych. (To oznacza, że firma wynajęła uzbrojonych ochroniarzy, aby wyprowadzili każdego z terapeutów z budynku, pomagając im w noszeniu ich dobytku i zapewniając, że ów terapeuci nie wejdą ponownie do budynku firmy.) Te opisy ukrywają zwolnienia i osoby terapeutów.
Język może być tak ukształtowany, aby oszukiwać. Język maskuje, zmienia kierunek i kreuje werbalny odpowiednik optycznej iluzji. Nawet kiedy język jest używany w jak najlepszych intencjach, to jeśli będzie używany beztrosko i z przepychem może utrudnić jasność myślenia odbiorcy. Wielu z nas zgubiło się w czytaniu profesjonalnych artykułów, mozolnie brnąc przez paragraf wypełniony żargonem, frazesami i nie do końca poprawnymi wyrazami.
Zbyt często tracimy z oczu zagadnienia etyczne ponieważ znikają one pod chmurami frazesów, żargonu, dogmatów, zwodniczych słów i beztroskiego języka. Ten podrozdział patrzy na powszechne wzorce językowe, które ukrywają i wywołują konfuzję względem zagadnień etycznych, odpowiedzialności i konsekwencji.
Prezentujemy ów wzorce w formach ekstremalnych tak, aby były łatwe do rozpoznania. Jeśli nauczymy się tych podstawowych wzorów w ich uproszczonych formach, będziemy w stanie rozpoznać je z większą łatwością, kiedy będą próbować umknąć naszej uwadze w złożonych sytuacjach codziennego, gorączkowego dnia pracy.
Większość z nas z łatwością przypomni sobie, iż spotkali się z tymi wzorcami językowymi w gazetach, telewizji i u współpracowników. Dużo trudniejsza a zarazem bardziej użyteczna jest jednak próba przypomnienia sobie kiedy my sami używaliśmy ów wzorców.
Zacznijmy od Jacka, naszego hipotetycznego terapeuty, który zachował się nieetycznie, został złapany i upomniany dyscyplinarnie. Jacek wie, że uczynił le, jest mu przykro i chcę dać publicznie oświadczenie, w którym wemie odpowiedzialność za to co się stało i przeprosi. A oto co Jacek zrobił: ukradł z kliniki notatki dotyczące sławnych pacjentów i pozmieniał je tak aby wyglądało na to, że w rozmowach z terapeutami pacjenci opisali szokujące zachowania seksualne. Następnie Jacek sprzedał notatki do brukowców.
W przemówieniu publicznym Jacek mówi: Ja ukradłem kartoteki pacjentów, dodałem do nich kilka kłamstw i sprzedałem je. Nie mam żadnych wymówek czy wyjaśnień. Jestem w pełni odpowiedzialny. Ja wiedziałem, że było to złe i że zrani to niewinnych ludzi, którzy zaufali klinice, a mimo tego zrobiłem to, ponieważ chciałem pieniędzy. Przepraszam każdego, kogo zraniłem. Zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby spróbować naprawić tą sprawę.
Poniżej znajduje się kilka alternatywnych przemówień, które pokazują powszechne wzorce językowe zakłócające jasność myślenia o zagadnieniach etycznych. Jak w poprzednim podrozdziale na temat barier w krytycznym myśleniu, każdemu z wzorców towarzyszy krótki opis i przykład.
1. Zastąpić Konkrety Ogólnikami
W tym wzorze językowym nie mówi się o konkretnych osobach i wydarzeniach. Opis ogólnej kategorii czynu oraz mgliste referencje w trzeciej osobie zastępują (i ukrywają) konkrety.
Przykład: Wierzę, iż każdy wie, że zabranie kartoteki pacjenta bez zgody pacjenta i wykorzystanie jej dla celów innych niż zamierzone jest złe. Ktokolwiek zachowuje się w ten sposób zachowuje się nie na miejscu.
2. Omówić Konsekwencje W Trybie Warunkowym
Mówiący stawia w centrum uwagi pytanie czy ów czyn dotknął kogokolwiek. Przeprosiny stają się zależne od tego jak inni zareagowali i czy poczuli się dotknięci.
Przykład: Jeśli moje zachowanie zraniło bąd nawet obraziło kogokolwiek - a jestem w stanie łatwo zrozumieć, że tak mogło się stać to przepraszam.
3. Użyć Zaprzeczonej Motywacji Jako Anty-Celu Działań
Zamiast uczciwie przedstawić własną motywację, mówca szuka samo-rozgrzeszenia mówiąc o tym, czym jego czyn nie był motywowany [zaprzeczona motywacja]. Zaprzeczanie nieistotnym zarzutom, których nikt nie postawił, może być efektywną strategią retoryczną. Takie zaprzeczenia są często oparte na prawdzie. Na przykład osoba, która systematycznie defrauduje fundusze emerytalne, czy osoba używająca materiałów niespełniających standardów do budowy wysokich budynków, czy też osoba przekraczająca dozwoloną prędkość po pijanemu, prawdopodobne nie kieruje się pragnieniem cierpienia innych ludzi.
Przykład: Mogę uczciwie powiedzieć, że w żadnym momencie tych niefortunnych zdarzeń dotyczących kartotek z kliniki nie miałem intencji, aby kogokolwiek został zraniony.
4. Użyć Abstrakcyjnego Języka Technicznych Szczegółów
Używając żargonu technicznego, mówca zamienia ludzi i zdarzenia w abstrakcje.
Przykład: Wiem, że wielu z was słyszało plotki i że zasługujecie wiedzieć co się stało. Chciałbym przyznać publicznie, tym samym zamykając ten niefortunny rozdział, że nie wypełniłem wszystkich nakazów z podręcznika JCAHO dotyczących posługiwania się kartotekami. Były takie przypadki, w których zrewidowałem i dodałem informacje nie podążając zgodnie z urzędową specyfikacją dotyczącą identyfikacji ródeł dodatkowych informacji. Również nie zawsze działałem według ścisłych procedur uzyskiwania poinformowanej zgodny na ujawnienie informacji w trakcie przekazania kartotek do osób, którym brakowało odpowiedniej autoryzacji do ich otrzymania. Żałuje nie przywiązania uwagi do JCAHO i innych regulacji i zapewniam wszystkich, że przeglądnę te specyfikacje regulacyjne i dołożę wszelkich starań, aby dostosować się do tych zaleceń w przyszłości.
5. Użyć Strony Biernej
Mówca znika. Pewne rzeczy zostają zrobione bez odwoływania się do tego, kto je robi.
Przykład: Wiem, że wszyscy z was, tak jak i ja, chcą poznać wyniki rozległego, otwartego i nieograniczonego dochodzenia, które zostało przeprowadzone w świetle ostatniego zamieszania. Zostałem upoważniony do dostarczenia wam kompletnego raportu z wnioskami. Z przykrością, dochodzenie potwierdziło, że pewne kartoteki zostały zabrane bez autoryzacji, zmienione i dostarczone do tych, którzy nie powinni ich otrzymać. Zarówno przepisy naszej kliniki jak i regulacje władz zewnętrznych zostały pogwałcone. Chcemy zapewnić wszystkich, że odpowiednie działania będą powzięte tak, aby problemy zostały zaadresowane oraz że stosowne kroki w kierunku naprawienia tej sytuacji zostały powzięte.
|
6. Uczynić Nieważnym To Co Się Stało Poprzez Skontrastowanie Tego Z Tym Co Się Nie Wydarzyło
Mówca zakotwicza prezentacje zdarzeń w scenariuszu konsekwencji ekstremalnych, które nie miały miejsca. Kontrast sprawia, że cokolwiek się zdarzyło wydaję się błahe.
Przykład: Wszyscy z nas są zatroskani wynikami niedawnych zdarzeń. Jak wiecie, zamieszanie doprowadziło do tego, że kilka agencji przeprowadziło gruntowne dochodzenia. Te dochodzenia są już posumowane. Pozwólcie mi zapewnić was że, bezwzględnie od tego co mogliście słyszeć, żaden z pacjentów nie umarł ani nie doznał obrażeń fizycznych, czy to chronicznych czy gwałtownych, czy to znaczących czy trywialnych. Wierzę, że niektórzy z was mogli być zatroskani o to czy pacjenci mogli w rezultacie tych zdarzeń oszaleć i targnąć się na własne życie. Jakkolwiek mogę zapewnić każdego z was z osobna, że żaden z pacjentów nie popełnił samobójstwa oraz że, zgodnie z moją wiedzą, nikt nie straszył samobójstwem ani nie usiłował samobójstwa. Jako końcową uwagę wspomnę, że niektórzy z was dręczyli się, że ów zdarzenia mogły pociągnąć za sobą działania przestępcze, które są przykładem tego, co w naszym kraju nazywa się klasą A przestępstw ciężkich. Jakkolwiek, co chce podkreślić! nie tylko nie było zarzutu przestępstwa ciężkiego klasy A, ale nawet nikt z regionalnego biura prawniczego nie wspomniał nawet o odległej możliwości takiego zarzutu. Pomimo, iż każdy z nas może przyznać, że prawdopodobnie sprawy powinny były być załatwione troszkę lepiej, jest to ważne, i jest to sprawą fundamentalnej sprawiedliwości, aby patrzeć na to co się stało z perspektywy, aby uniknąć poszukiwania kozłów ofiarnych i pamiętać, że nikt z nas nie jest doskonały. Dziękuję za wasz czas i uwagę.
7. Zastąpić Celowe Nieetyczne Zachowanie Językiem Wypadków, Nieszczęść i Błędów
Mówca nie wspomina swojej świadomej decyzji aby zyskać na kradzieży kartotek poprzez wypełnienie ich kłamstwami i sprzedanie temu co oferuje najlepszą stawkę, co większość ludzi uznałaby za nieetyczne. Opis czyni mówcę ofiarą niedoskonałego człowieczeństwa oraz braku wszechwiedzy i nieomylności. Mówca upycha zdarzenia do kategorii przypadkowych, nieunikalnych błędów, które popełnia każdy z nas i które są poza naszą kontrolą. A co gorsze, zdarzenia te są sprawa tasowania sądami. Jakkolwiek, jeśli przyjrzymy się bliżej temu konstruktowi, to wydaję się, że zakłada on, iż prawie każdy miały problem osądzić czy kradzież kartotek, dodanie nieprawdziwego materiału, który zrani pacjentów i sprzedanie kartotek do tych którzy je opublikują jest etyczne. Ten osąd nie jest aż tak trudny jak retoryka sugeruje.
Przykład: Chciałbym zaadresować te niefortunne wydarzenia, które zmartwiły nas wszystkich w ostatnim czasie, tak abyście mogli zrozumieć, co się stało i dlaczego. Z wielkim żalem, na podstawie wiedzy po fakcie (wiedzy po fakcie 20/20) zdałem sobie sprawę, że popełniłem kilka błędów w obchodzeniu się z notatkami z kliniki. Jestem pewien, że wszyscy wiecie jak się z tym czuję i mam nadzieję, że będziecie wyrozumiali i osądzicie ten niefortunny błąd, jako wynik młodzieńczej niedyskrecji, mojej tendencji do brania na siebie troszkę za dużo tak, aby ta klinika funkcjonowała tak dobrze jak jest to możliwe, oraz chwilowego spadku uwagi w natłoku codziennych wymagań, jakim stawiam czoło jako dyrektor kliniki. Wszyscy robią błędy tutaj w pracy i chciałbym abyście wiedzieli jak jest mi przykro za ten błędny krok.
8. Złagodzić Zdarzenia w Języku Ataku
Zakładając, że najlepszą obroną jest atak, mówca unika odpowiedzialności przez atakowanie innych. Cokolwiek mówca zrobił staje się błahe i do usprawiedliwienia w świetle okropnych rzeczy, które zrobili inni. Język ataku podburza reakcje emocjonalne. Działa przeciwko temu, aby ludzie wspólnie przeanalizowali fakty i ich konsekwencje i nastawia ludzi przeciwko sobie dzieląc ich na nas (dobrych ludzi niesprawiedliwie zaatakowanych) i tamtych(złych ludzi, którzy zasługują na kytyke). Retoryka mówcy służy temu, aby przeciągnąć słuchaczy na swoją stronę i aby ośmieszyć lub ubliżyć tym co są po drugiej stronie (np. wróg). Ta retoryka zachęca słuchaczy, aby oceniali twierdzenia nie w kategoriach ich trafności i odpowiedniości ale w kategoriach czy wspierają on lojalność słuchacza dla jednej ze stron.
Przykład: Dziękuję wam, za przyjście dzisiaj. Zabiorę tylko kilka minut waszego czasu tym oświadczeniem o niedawnych wydarzeniach, w których musiałem znosić najbardziej zjadliwe ataki. Jest to przykry znak naszej kultury braku odpowiedzialności, że kilku pacjentów, którzy przyszli do naszej kliniki w potrzebie i nie zostali odrzuceni, pokazało ich wdzięczność za to wszystko, co dla nich zrobiliśmy poprzez próbę zyskania rozgłosu dla siebie ich 15 minut sławy i wzbogacenia poprzez złożenie oficjalnych skarg. Jest to jeden z najbardziej destruktywnych aspektów współczesnego nastawienia psychicznego - wszystko kręci się wokół ja, ja i ja, bez myślenia o tym, jakie skutki te skargi mogą mieć dla reszty z nas, którzy zadedykowali swoje życie uzdrawianiu chorych, pocieszaniu potrzebujących i pomaganiu tym, którzy zwracają się do nas w ich godzinie kryzysu. Samolubność owych oficjalnych skarg jest trudna do pojęcia. Te skandaliczne skargi okradły nas z czasu i zasobów, które mogliśmy użyć aby dostarczyć usług tym, którzy nie mają innych miejsc gdzie mogą zwrócić. I to dla tych ludzi, którzy mają tak mało a potrzebują tak wiele, klinika postanowiła zwalczyć te skargi używając wszystkich zasobów, które możemy zgromadzić. Zatrudniliśmy już najbardziej uzdolnionych i najlepiej prosperujących prawników, jakich ten naród wydał a oni złożyli już kontra-zarzuty w sądzie cywilnym. Pracownicy wspierający pracę prawników odkryli na drodze rozległych badań pewne fakty, dotyczące tych, którzy złożyli przeciwko nam formalne skargi, które to w moim przekonaniu zaskoczą ludzi i pokażą te zjadliwe skargi z właściwej perspektywy. Zostałem poproszony przez naszych prawników, aby w tym momencie nie ujawniać materiałów, ale zapewniam was, że nasi prawnicy ujawnią je we właściwym czasie w sądzie, jeżeli ów skargi doprowadzą do procesu. Ponownie, podążając za radą naszych prawników, nie udzielę więcej komentarzy na ten temat w chwili obecnej. Dziękuję wam za wasz czas i uwagę.
Š 2007 Jossey-Bass/John Wiley & Sons
Tłumaczenie: Dagmara Węckowska
|
